Εξαιρετικό το πόνημα-έπος του Γιάννη Καλπούζου, “Ιμαρέτ, στη σκιά του ρολογιού” (εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ), ένας πολύχρωμος καμβάς ανθρώπινων ιστοριών, συλλογικής μνήμης, ένας ύμνος στη φιλία. Όλα αυτά με φόντο την περιοχή της Άρτας κατά το δεύτερο μισό του19ου αιώνα.
Η ιστορία περιστρέφεται γύρω από δύο πρόσωπα: τον Έλληνα Λιόντο και τον Τούρκο Νετζίπ. Δύο παιδιά που γεννιούνται την ίδια μέρα, μεγαλώνουν μαζί, πηγαίνουν σχολείο μαζί, ερωτεύονται, μαλώνουν, με φόντο τη συγκατοίκηση Τούρκων και Ελλήνων στην πόλη της Άρτας. Ένα “ζευγάρι” που δε γίνεται αποδεκτό από την κοινωνία, αλλά καταφέρνει και διατηρεί τους ισχυρούς δεσμούς του, ενώ στο προσκήνιο η ιστορία βράζει με τις προαιώνιες έχθρες μεταξύ των δύο φυλών να είναι πάντα παρούσες.
Είναι ένα βιβλίο με ξεκάθαρο ιστορικό υπόβαθρο, με κύριο θέμα τη συνένωση δύο διαφορετικών κόσμων, προσπαθώντας να τηρήσεις τις ευαίσθητες ισορροπίες. Η εκμετάλλευση των ραγιάδων -και από τις δύο μεριές-, βασισμένη, προφανώς, σε πληθώρα λαογραφικών και εθνολογικών στοιχείων, αποτέλεσμα έρευνας του Καλπούζου, δεν αφήνει περιθώρια για μεροληψίες. Εκείνες οι εποχές δεν είχαν “καλούς” ή “κακούς”. Όλοι, ανεξαρτήτως φυλής ή θρησκείας, είχαν το μερίδιο ευθύνης για το σκοτάδι και την εξαθλίωση.
Μέσα από την ωρίμανση των δύο κεντρικών χαρακτήρων, μαθαίνουμε πολλά για την ιστορία, τη θρησκεία, τα έθιμα (η περιγραφή ενός μουσουλμανικού γάμου είναι σκηνή ανθολογίας), τις ίντριγκες, τα μίση και τους απαγορευμένους έρωτες. Συγχρόνως, η οικονομική κατάσταση (οι γαιοκτήμονες στραγγίζουν κανονικά τους είλωτες-αγρότες) δεν είναι κάτι που ο συγγραφέας αφήνει ασχολίαστο και δε διστάζει να καυτηριάσει έμμεσα τους Έλληνες δυνάστες-γαιοκτήμονες.
Η αφήγηση ρέει αβίαστα, αν και κατά στιγμές μπορεί να φανεί φλύαρη, χωρίς, όμως, να κουράζει. Ένα τεράστιο μωσαϊκό ανθρώπων και επιμέρους διήγησεων απλώνεται γοητευτικά μέσα από τη καταιγιστική αφήγηση του Καλπούζου. Ευκρινής ιστορική δομή, μετρημένος λυρισμός, ανεκτή και όχι μελιστάλαχτη γλαφυρότητα, ακόμη και -κατά στιγμές- “αστυνομικού” τύπου σασπένς, στοιχεία που οδηγούν σε ένα άρτιο αποτέλεσμα.
Ένα αμιγές ιστορικό μυθιστόρημα με πινελιές κοινωνιολογικής μελέτης και φιλοσοφικού δοκιμίου. Η συμβίωση, ο ύμνος στη φιλία, η διαφορετικότητα, παρελαύνουν ολοζώντανα και μεστά από τα μάτια μας. Ένα ανάγνωσμα που δεν απευθύνεται απαραίτητα μόνο σε απαιτητικούς βιβλιόφιλους, αλλά κυρίως σε σκεπτόμενους αναγνώστες.
Διαβάστε όλο το άρθρο στο "Μιλώντας για τα πάντα" »
Μεταφράστε αυτό το άρθρο (Translate this article) »
