Πολιτική και Επιστήμη:Η σχέση της Επιστήμης με την Αριστερά

Η ανθρώπινη επιστημονική σκέψη ξεκινάει πριν από χιλιάδες χρόνια. Το νήμα της αρχής το βρίσκουμε από όταν ο άνθρωπος άρχισε να θέτει το ερώτημα ''Γιατί;''. ''Γιατί βρέχει,γιατί εναλλάσσεται η μέρα με την νύχτα, ο χειμώνας με το καλοκαίρι,γιατί τα πράγματα πέφτουν πάντα κάτω;''.Οι πρώτες απαντήσεις δίνονται από θρησκευτική, μεταφυσική σκοπιά:''Αστράφτει γιατί ο Δίας είναι θυμωμένος και ρίχνει κεραυνούς'' ή ''έχουμε λίγες βροχές γιατί δεν κάναμε πολλές θυσίες στο θεό Χ''.Οι ερμηνείες αυτές συνοδεύονταν πάντα και από διάφορους ιερατικούς μηχανισμούς και παραδόσεις που εξυπηρετούσαν τους κατά γης άρχοντες-εξουσιαστές και την ηθική νομιμοποίηση της οποιασδήποτε εκμετάλλευσης ανθρώπων από αυτούς. Παραδείγματος χάρη,το χτίσιμο ναών,μαντείων,πυραμίδων,κ.τ.λ. από δούλους,ή η αρπαγή περιουσιών,σοδειών και ανθρώπων με πρόσχημα ότι είναι αφιερωμένα σε θεούς.

Στην αρχαία Ελλάδα συναντάμε για πρώτη φορά μια προσπάθεια ερμηνείας του φυσικού κόσμου με βάση την ανθρώπινη λογική με συστηματική συλλογή γνώσης και όχι με μεταφυσική φαντασία. Οι λεγόμενοι φυσικοί φιλόσοφοι προσέφεραν πολλά στην εξέλιξη της ανθρώπινης σκέψης και από αυτούς ονομάζεται σήμερα ο ομώνυμος κλάδος της Επιστήμης Φυσική. Την σύγχρονη Επιστήμη συμπληρώνει η πειραματική διαδικασία. Το μοντέλο έχει λίγο-πολύ ως εξής: α)παρατήρηση-συλλογή πληροφοριών,β)διατύπωση θεωριών,γ)πειραματικός έλεγχος της ορθότητάς τους. Αυτό το μοντέλο πρέπει να ακολουθήσουμε και στην Επιστήμη της πολιτικής και της κοινωνιολογίας. Και αυτόν τον δρόμο τον ακολουθεί μόνο η Αριστερά για να επιτύχει τους δύο βασικούς στόχους της:1)Την σωστή ερμηνεία της κοινωνικής πραγματικότητας σήμερα,αλλά και όλης της ιστορικής εξέλιξης και 2)την επιλογή κατάλληλης πολιτικής για τον μετασχηματισμό του κόσμου μας σε κάτι που θα είναι πρώτα από όλα οικολογικά βιώσιμο,κοινωνικά δίκαιο και ανθρώπινο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η μόνη επιστημονικά τεκμηριωμένη θεωρεία στον χώρο της πολιτικής είναι ο Μαρξισμός,βάση όλων των ρευμάτων της Αριστεράς. Και αυτό γιατί διαθέτει όλα τα στοιχεία που ικανοποιούν τον ορισμό μιας θεμελιωμένης θεωρίας επιστήμης χωρίς να παρουσιάζει αντιφάσεις(όπως το υπάρχον οικονομικοκοινωνικό σύστημα στο οποίο ζούμε,ο καπιταλισμός).Ερμηνεύει το χτες και το σήμερα και προβλέπει το αύριο,στοιχεία που καταδεικνύουν το Μαρξισμό στο πιο ολοκληρωμένο(μέχρι στιγμής) εργαλείο για την ιστορία,την κοινωνιολογία,την φιλοσοφία,την οικονομολογία και την πολιτική.

Τι λέει όμως αυτή η θεωρεία;Για τον Μάρξ βάση κάθε κοινωνίας είναι η οικονομία,ο τρόπος με τον οποίο δηλαδή παράγονται και διακινούνται τα διάφορα αγαθά. Όλα τα άλλα,νομικοί,θρησκευτικοί,πολιτικοί θεσμοί,αλλά και οι Ιδέες,τα ήθη και τα έθιμα,οι παραδόσεις κ.τ.λ. αποτελούν το εποικοδόμημα μιας κοινωνίας. 'Ολα δουλεύουν έτσι ώστε να μην στέκονται εμπόδιο στην βάση,δηλαδή στις οικονομικές σχέσεις που υπάρχουν και να τις αναπαράγονται συνεχώς. Και εδώ είναι και ο ρόλος του Κράτους που καταστέλλει είτε με βία(στρατοί,αστυνομία), είτε με καλλιέργεια ιδεολογίας(θρησκευτικό αίσθημα,εθνικισμός,υπακοή και μηδενική αμφισβήτηση στους ''ανώτερους'' και τους θεσμούς,κ.α.).Σύμφωνα με τον Μαρξ όλη η ιστορία είναι αποτέλεσμα της πάλης των τάξεων.(δούλοι-ελεύθεροι,υποτελείς-άρχοντες,εργαζόμενοι-βιομήχανοι/κεφαλαιοκράτες).

Αυτό που ξεχωρίζει τον Μαρξισμό από όλα τα άλλα φιλοσοφικά ρεύματα,είναι ότι αναλύει όλα τα κοινωνικά φαινόμενα σε βάθος,με βάση την ύλη και όχι την ιδέα. Με βάση το υπαρκτό και όχι το ανυπόστατο ευφυολόγημα του ανθρώπου. Είναι αυτός που έλυσε και μαθηματικά ακόμα το πρόβλημα του από που παράγεται το κέρδος του κεφαλαίου(από την συστηματική εκμετάλλευση των εργαζομένων που δεν αμοίβονται για αυτό που παράγουν,αλλά για πολύ λιγότερο).Πρακτικά δεν είναι τίποτα άλλο παρά μία προσπάθεια για επιστημονική οργάνωση της κοινωνίας με βάση της ανθρώπινες ανάγκες. Με τελικό στόχο την επίτευξη της αταξικής κοινωνίας όπου ''ο καθένας προσφέρει ανάλογα με τις δυνατότητές του, ο καθένας αμείβεται ανάλογα με τις ανάγκες του''.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι σημειώσεις του ηγέτη της Κουβανικής Επανάστασης Ερνέστο Τσε Γκεβάρα το 1960:

Όταν μας ρωτούν αν είμαστε Μαρξιστές, η θέση μας είναι η ίδια με εκείνη ενός φυσικού ή βιολόγου στο ερώτημα αν είναι «με τον Νεύτωνα» ή «με τον Παστέρ» αντίστοιχα. Υπάρχουν αλήθειες τόσο εμφανείς και μέρος της ανθρώπινης γνώσης, ώστε είναι σήμερα άσκοπο να τις συζητούμε. Πρέπει να είναι κανείς «Μαρξιστής», τόσο φυσικά όσο είναι κάποιος με τον Νεύτωνα στη φυσική ή με τον Παστέρ στη βιολογία, αναλογιζόμενος πως αν νέα δεδομένα καθορίσουν νέες αντιλήψεις, οι αντιλήψεις αυτές δεν στερούν από τις παλαιότερες το μέρος της αλήθειας που κατέχουν. Τέτοια είναι για παράδειγμα η περίπτωση της σχετικότητας του Αϊνστάιν ή της κβαντικής θεωρίας του Πλανκ, σε σχέση με τις ανακαλύψεις του Νεύτωνα. Δεν αφαιρούν τίποτα από το μεγαλείο του σοφού Άγγλου. Χάρη στο Νεύτωνα, η φυσική κατάφερε να εξελιχθεί ανακαλύπτοντας νέες έννοιες του διαστήματος. Ο σοφός Άγγλος πρόσφερε το αναγκαίο σκαλοπάτι για τους επόμενους. Οι πρακτικοί επαναστάτες ακολουθούμε απλώς τους νόμους που προέβλεψε ο Μαρξ, ο επιστήμονας.

Γιατί όμως οι μαρξιστικές θέσεις πολεμούνται τόσο πολύ από την εμφάνισή τους μέχρι σήμερα;Προφανώς γιατί θίγονται δεδομένες εξουσίες και συμφέροντα αυτών που αποτελούν την λεγόμενη ''άρχουσα τάξη''. Τα συμφέροντα του βιομήχανου και του τραπεζίτη που βλέπει τους ανθρώπους μόνο ως φτηνά εργατικά χέρια. Τα συμφέροντα του θρησκευτικού άρχοντα που θέλει να τον ακολουθεί το ''ποίμνειό'' του. Τα συμφέροντα καναλαρχών και εκδοτών που θέλουν να εξουσιάζουν με την προπαγάνδα και την παραπληροφόρηση. Τα συμφέροντα των εταιριών που μας θέλουν υπάκοους καταναλωτές και όχι σκεπτόμενους πολίτες. Όλοι αυτοί,άλλες φορές συγκρουόμενοι μεταξύ τους και άλλες φορές διαπλεκόμενοι,δεν θέλουν ανθρώπους-επιστήμονες αλλά όντα άβουλα,υπάκουα και τρομοκρατημένα που να τους υπηρετούν και να αναπαράγουν τα κέρδη τους και την εξουσία τους.

Τέλος,σημαντικό είναι να δούμε τις οποιεσδήποτε κοινωνικές Επαναστάσεις ως ''πείραμα'' κατάργησης στην πράξη όσων ο Μαρξ αποκάλυψε θεωρητικά για το υπάρχον σύστημα που ζούμε. Ως απόπειρες κατάργησης των κεφαλαιοκρατικών σχέσεων εκμετάλλευσης,ως προσπάθειες να ηττηθεί το παράλογο και το ιδιοτελές. Όπως αφορίστηκαν άνθρωποι που υποστήριξαν ότι το είδος μας δεν παραμένει ως έχει αλλά ακολουθεί μία βιολογική εξελικτική πορεία,ή όπως άλλοι που κάηκαν στην πυρά επειδή τόλμησαν να πουν ότι η Γη δεν είναι επίπεδη και είναι σφαιρική,έτσι και χιλιάδες αγωνιστές της Ιστορίας θυσιάστηκαν και θυσιάζονται καθημερινά για να επικρατήσει το αυτονόητο την Μαρξιστικής θεωρίας. Σήμερα έχουμε πλούσια πείρα,γνώσεις και πληροφορίες από αυτά τα ''πειράματα'',διαθέσιμα να μελετηθούν από τον καθένα μας,προς αναζήτηση λαθών και ατελειών ώστε να κάνουμε ένα βήμα παραπέρα την επόμενη φορά. Χρέος της Αριστεράς είναι να κάνει πρώτα απ΄όλα σκληρή αυτοκριτική και να ξεπερνάει με τη διαλεκτική(θέση-αντίθεση-σύνθεση) τις διαφωνίες που υπάρχουν στο εσωτερικό της ανάμεσα σε ανθρώπους και ρεύματα. Ο Μαρξισμός σαν Επιστήμη είναι αντίθετος από την φύση του σε δογματισμούς και εμμονές. Αν θέλουμε να προοδεύσει η ανθρωπότητα και να λυτρωθεί από τα δεινά που πέρασε,περνάει και θα περάσει οφείλουμε να κινηθούμε αγωνιστικά,επιστημονικά και επαναστατικά. Είναι μονόδρομος για όποιον θέλει να λέγετε ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ να δράσει ανάλογα,όταν βλέπει έναν κόσμο να βυθίζεται σε ανθρωπιστική,οικονομική,επισιτιστική,ηθική,πολεμική και οικολογική κρίση.

Ηλίας Χατζηχιδήρογλου